Camperroute Friesland: de elf steden in vijf dagen vanaf Noordlaren

De Elfstedentocht op de schaats is sinds 1909 vijftien keer verreden, voor het laatst in 1997 (Vereniging De Friesche Elf Steden). Met de camper kan hij elk jaar. Visit Friesland heeft er een eigen camperroute voor, en een groep Friese camperplaatsen geeft een gratis stempelkaart uit. Wat daar niet bij staat: hoe je het doet als je in het oosten begint, met kinderen achterin, en hoeveel je per dag rijdt. Dat rekenen we hier uit, vanaf Noordlaren in Drenthe, waar je de camper van CozyCamperVans ophaalt, een kwartier onder de stad Groningen.

Foto bovenaan: de Waterpoort in Sneek, mei 2019. Foto: Gouwenaar, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.

Hoe werkt de Elfstedentocht met de camper?

Je rijdt langs de elf steden van de schaatstocht en haalt in elke stad een stempel op een gratis stempelkaart. Je mag in elke stad beginnen, en de organisatie noemt geen tijdslimiet (werkwijze camperelfstedentocht). De route van Visit Friesland is 199 kilometer, van Leeuwarden terug naar Leeuwarden (Visit Friesland, Camper Elfstedenroute).

Visit Friesland heeft meer camperroutes, zoals een route langs vier werelderfgoederen in vier dagen (Visit Friesland, UNESCO Werelderfgoed camperroute). Wij kiezen hier de elf steden: met de stempelkaart heeft elke dag een doel dat kinderen zelf kunnen afvinken.

De stempelkaart haal je gratis op bij elke stempelpost (camperelfstedentocht.nl). Het is een initiatief van Camperplaats Leeuwarden; vijf camperplaatsen en campings doen mee (camperelfstedentocht.nl, de route). Is je kaart vol, dan stuur je een foto naar de organisatie en maak je kans op een prijs. Per volle kaart doneert de organisatie aan de Maarten van der Weijden Foundation.

Eén spelregel staat niet in de route van Visit Friesland en is makkelijk te missen: volgens dezelfde werkwijze van de organisatie is de tocht pas officieel volbracht als je op alle vijf deelnemende camperplaatsen overnacht. Een lijst met namen staat er niet bij. Wij gaan uit van de vijf stempelposten die camperplaats of camping zijn: Camperplaats Leeuwarden, Camping De Zeehoeve in Harlingen, Camping Sudersé in Workum, Marina Stavoren Buitenhaven en Camping De Domp in Sneek. Vijf plekken betekent vijf nachten, dus zes dagen. Wil je elf stempels in vijf dagen, dan slaap je vier nachten en mis je dat officiële vinkje. Beide versies staan hieronder.

11stempels

5deelnemende plekken

4nachten in vijf dagen

Welke route rijd je vanaf Noordlaren?

Vanaf Noordlaren begin je in Dokkum en eindig je in Sneek. Dokkum is de dichtstbijzijnde Elfstedenstad: ongeveer 60 kilometer, een uur rijden. Leeuwarden ligt op ongeveer 73 kilometer en Sneek op ongeveer 89. De schaatstocht gaat sinds 1933 vanuit Leeuwarden eerst naar Sneek (De Friesche Elf Steden, historie). Jij rijdt die volgorde dus grotendeels achterstevoren; alleen Leeuwarden komt bij jou al direct na Dokkum. Aan het eind ben je in een uur en een kwartier weer in Noordlaren.

Binnen Friesland is deze lus ongeveer 163 kilometer. Met de rit heen en terug wordt het ongeveer 310 kilometer en ruim vijf uur rijden. De rijtijden hieronder zijn berekend met de routeplanner OSRM op de kaart van OpenStreetMap, voor een gewone auto. Met een camper rijd je rustiger, dus reken ruimer. Op de routepagina die hierboven gelinkt staat, raadt de organisatie aan in je navigatie snelwegen te vermijden, zodat je langs het water en door de dorpen rijdt.

Opgeteld uit de onafgeronde OSRM-afstanden en -tijden; door het afronden per etappe kan de som van de tabel een paar kilometer afwijken.

Hoe verdeel je elf steden over vijf dagen?

De eerste en de laatste dag rijd je het meest, omdat de rit van en naar Noordlaren erbij komt. Daartussen zit je hooguit een uur per dag achter het stuur, en heb je tijd voor een museum, een wandeling of een middag niks. Per dag staat hieronder waar de stempel ligt; wat kinderen in elke stad kunnen doen, staat daarna op een rij. Volgens de werkwijze van de organisatie zijn sommige stempelposten op bepaalde dagen dicht, dus kijk vooraf of het Fries Schaatsmuseum en bakkerswinkel 't Kruimeltje open zijn op de dag dat je er bent.

Dag 188 km

Dag 233 km

Dag 336 km

Dag 442 km

Dag 5113 km

Rood: dagen met de rit van of naar Noordlaren

Dag 1: Noordlaren, Dokkum en Leeuwarden

1. Middag, Noordlaren Je haalt de camper op, standaard tussen 14:00 en 17:00 uur, en krijgt uitleg; reken daar een uur voor. Daarna een uur rijden naar Dokkum. In de winter is het dan al donker; vraag een vroegere ophaaltijd aan, dat kan op aanvraag.
2. Stempel 1, Dokkum Stempel bij KB Food and Drinks, of bij Hotel De Abdij als KB dicht is.
3. Stempel 2, Leeuwarden De stempel ligt op Camperplaats Leeuwarden, waar je ook slaapt.

Camperplaats Leeuwarden is het hele jaar open en ligt aan het water, vlak bij de stad. Het centrum is 15 minuten fietsen, en de bus stopt om de hoek. Reserveren kan niet; je komt gewoon aan. Honden zijn welkom en naast de camperplaats ligt een hondenspeelplaats (Camperplaats Leeuwarden).

Dag 2: Franeker en Harlingen

1. Stempel 3, Franeker Stempel in het Koninklijk Eise Eisinga Museum, op maandag bij De Stadsherberg.
2. Stempel 4, Harlingen De stempel ligt op Camping De Zeehoeve, waar je slaapt.

Camping De Zeehoeve ligt aan de dijk langs de Waddenzee. Het strand is 500 meter lopen, en over de zeedijk loop of fiets je naar de stad. Het camperpark is het hele jaar open, de camping zelf van begin maart tot eind oktober. De camperplaatsen zijn verhard en hebben stroom. Zonder reservering check je zelf in bij een zuil, tussen 07:00 en 23:00 uur (Camping De Zeehoeve en de camperplaatspagina).

Dag 3: Bolsward en Workum

1. Stempel 5, Bolsward Stempel in Museum De Tiid, in het oude stadhuis. Is dat dicht, dan bij 't Veerhuys of Hotel De Wijnberg.
2. Stempel 6, Workum De stempel ligt op Camping Sudersé, waar je slaapt.

Camping Sudersé ligt tussen Workum en het IJsselmeer, ongeveer een kilometer van het centrum. Volgens de ANWB is hij het hele jaar open en zijn honden welkom (ANWB Camping, Sudersé). De staanplaatsen liggen op gras. Na een natte dag is het dus handig om voor het parkeren even te kijken waar de grond het stevigst is.

Dag 4: Hindeloopen, Stavoren en Sloten

1. Stempel 7, Hindeloopen Stempel in het Fries Schaatsmuseum.
2. Stempel 8, Stavoren Stempel bij Marina Stavoren Buitenhaven.
3. Stempel 9, Sloten Stempel bij bakkerswinkel 't Kruimeltje, op zondag bij restaurant De Zeven Wouden. Sloten is de kleinste Elfstedenstad, ommuurd en in de vorm van een ui (Visit Friesland).

In Sloten slaap je bij Jachthaven De Lemsterpoort, direct naast het stadje. Er zijn tien verharde camperplaatsen aan het water en een overloopveld voor nog tien. Reserveren of vooruitbetalen kan niet: je kiest bij aankomst een vrije plek en betaalt met de QR-code op het informatiebord (Jachthaven De Lemsterpoort). Een openingsperiode noemt de jachthaven niet; ga je in de winter, vraag dan even na of de camperplaatsen open zijn. Dit is geen deelnemende camperplaats van de stempeltocht; daarover meer bij de zesdaagse versie.

Dag 5: IJlst, Sneek en naar huis

1. Stempel 10, IJlst Stempel bij Eetcafé De Utherne, of bij de VVV in IJlst als het eetcafé dicht is.
2. Stempel 11, Sneek De laatste stempel ligt op Camping De Domp, op nog geen tien minuten van het centrum.
3. Terug naar Noordlaren Ongeveer 89 kilometer, een uur en een kwartier. Terugbrengen is standaard tussen 09:00 en 11:00 uur. Wil je eerst nog IJlst en Sneek doen, spreek dan bij het boeken een latere tijd af; andere tijden kunnen op aanvraag (onze huurvoorwaarden). Lukt een latere tijd niet, rijd dan op dag 4 na Sloten door via IJlst (ongeveer 20 km) naar Sneek (nog ongeveer 5 km) en slaap op Camping De Domp. Op dag 5 rijd je dan 's ochtends direct terug.

Wat doen kinderen in elke Elfstedenstad?

In elke stad is er één ding dat je samen met de stempel kunt doen. Hieronder staan ze in de volgorde van de stempelkaart, met het nummer van de stempel ervoor.

1. Dokkum Een rondje over de bolwerken langs twee molens, waaronder korenmolen Zeldenrust uit 1862 (ANWB, stadswandeling Dokkum).
2. Leeuwarden AquaZoo, met onder meer tijgers, krokodillen en ijsberen (Visit Friesland).
3. Franeker Het planetarium van Eise Eisinga aan het plafond van een woonkamer: het oudste werkende planetarium ter wereld en UNESCO Werelderfgoed (Visit Friesland).
4. Harlingen Aan de Willemskade bouwen ze een replica van het expeditieschip van Willem Barentsz. In het bezoekerscentrum mag je aan boord klimmen (Visit Friesland).
5. Bolsward De Vleermuis van kunstenaar Johan Creten, een fontein op het Broereplein naast de Broerekerk, met een rug waarop je kunt klimmen. Vanaf 1 november staat het water uit, tot het voorjaar (Visit Friesland, 11fountains Bolsward).
6. Workum Op Camping Sudersé een buitenspeeltuin en een trampoline, en op ongeveer anderhalve kilometer het zandstrand van het IJsselmeer (ANWB Camping, Sudersé).
7. Hindeloopen Het Fries Schaatsmuseum, met de grootste schaatsencollectie ter wereld en een aparte Elfstedenkamer over de geschiedenis van de tocht die jullie aan het rijden zijn (Visit Friesland).
8. Stavoren Het beeldje van het Vrouwtje van Stavoren, naast de oude sluisbrug in de oude haven. Van haar sage bestaan meerdere versies (ANWB, stadswandeling Stavoren).
9. Sloten Museum Sloten, met de wereld van de toverlantaarn (Visit Friesland).
10. IJlst Houtzaagmolen De Rat, waar je volgens Visit Friesland driehonderd jaar terug in de tijd stapt (Visit Friesland).
11. Sneek De Waterpoort, de enige van de vier waterpoorten die er nog staat. Vroeger gingen de poorten dicht als de klok luidde, en wie te laat was, moest betalen. Je kunt onder de poortwachterswoning gaan staan (Visit Friesland, Sneek).

Waar slaap je onderweg?

In de vijfdaagse route slaap je in Leeuwarden, Harlingen, Workum en Sloten. Drie daarvan zijn deelnemende camperplaatsen van de stempeltocht. De organisatie waardeert het als je bij de deelnemende plekken overnacht, omdat zij de gratis route en de donatie mogelijk maken. In Dokkum, Franeker, Bolsward, Hindeloopen en IJlst haal je in beide versies alleen de stempel en rijd je door, dus daar zoeken we geen slaapplek. Wat elke plek zelf over zichzelf zegt:

Bronnen: de werkwijze van de organisatie (zie hierboven) voor Stavoren, Camping De Domp voor Sneek, en de sites die hierboven per dag staan. Prijzen van camperplaatsen veranderen; kijk vlak voor vertrek op de site van de plek zelf. Meer plekken in het Noorden staan in ons overzicht van camperplaatsen in Noord-Nederland.

De officiële versie: zes dagen, vijf nachten

Wil je de tocht officieel volbrengen, dan slaap je op alle vijf deelnemende plekken. Dag 1 tot en met 3 blijven gelijk. Op dag 4 rijd je van Workum via Hindeloopen naar Stavoren, ongeveer 18 kilometer, en slaap je bij Marina Stavoren. Op dag 5 rijd je via Sloten en IJlst naar Sneek, ongeveer 48 kilometer, en slaap je op Camping De Domp. Op dag 6 rijd je in een uur en een kwartier terug naar Noordlaren. Stavoren werkt dan alleen tussen 1 april en 1 november, want daarbuiten is het camperterrein dicht.

Hoeveel kilometer mag je rijden, en met welk rijbewijs?

Zoveel als je wilt, met gewoon rijbewijs B. Binnen Europa zijn de kilometers bij onze camper onbeperkt, dus de ongeveer 310 kilometer van deze route tellen niet mee in de prijs. Voor onze Sunlight A72 is rijbewijs B genoeg (lees welk rijbewijs je nodig hebt voor een camper). Hij is handgeschakeld en heeft een achteruitrijcamera, wat helpt bij het inparkeren op een camperplaats in de stad.

Voor een tocht met elke nacht een andere slaapplek (vier in de vijfdaagse route, vijf in de officiële versie) is de indeling handig. Achterin zitten twee vaste stapelbedden, boven de cabine ligt het alkoofbed met een valnet en de zithoek wordt een bed. Zo slapen er zes mensen; onderweg zijn er vijf zitplaatsen met gordel. Neem je de hond mee, kijk dan ook op onze pagina over een camper huren met hond.

In de huurprijs zitten verder de verzekering (wat die dekt, staat op de verzekeringspagina), beddengoed, de keukeninventaris en een campingset; diesel en de camperplaatsen betaal je zelf. Wat vijf of zes dagen met onze camper kosten, hangt af van het seizoen en staat per periode doorgerekend in wat een camper huren bij ons kost in 2027. In juli en augustus huur je onze camper minimaal 7 nachten (zie onze huurvoorwaarden). Dan rijd je de officiële versie van zes dagen en houd je twee nachten over, bijvoorbeeld voor het strand bij Workum.

Sunlight A72, 6 slaapplaatsenOnbeperkt kilometers in Europa, rijbewijs B, ophalen in NoordlarenBekijk de camper

Veelgestelde vragen over de camperroute door Friesland